Məhkəmə qərarlarının, qətnamələrinin yekunda bir cümlə ilə ifadə etdikləri çəkişmələrin altında haqq işi uğrunda bəzən uzun illər ərzində mübarizə aparanların itirilmiş insan ömrü, zəhməti, stresi, xərci durur. Bu mübarizə ədalətlə sonuclanmayanda isə məusluq ölçüyəgəlməz olur. Ağstafa rayonunun Zəhmətli kəndindən olan Mustafayev Sabir Mustafa oğlu özünə halal zəhmət olu seçmiş, alın təri ilə çörək qazanmışdır. Azərbacan müstəqillik qazanandan sonra keçid dövrünün, dəyişən ictimai-iqtisadi formasiyaların çətinliklərinə sinə gərən, zamanın bütün sınaqlarına dözən, öz təbiətinə xəanət etməyən Sabir Mustafayev işlədiyi sistemdə baş verən struktur dəyişikliklərinə rəğmən əvvəldən seçdiyi yola, sevdiyi işinə sadiq qalmış, aylarla maaş almasa da dözüb durmuş, ta ki istehsalatda xəsarət alanadək çalışmışdır. Lakin, o saydığını saymaqda ikən, necə deyərlər, fələk də öz saydığını saymışdır. Təəssüflər olsun ki, dəyişikliklər təkcə idarə və müəssisələrin təşkilati-hüquqi formasında deyil, insanlar və onların şüurlarında, halal zəhmət adamlarına münasibətində də getmişdir. Sabir Mustafayevin "Korrupsiya və Qanun" qəzeti redaksiyasına yazdığı ərizəsinə qoşma etdiyi bir çanta sənəd surətlərindən görünür ki, o, haqq işi uğrunda "100 illik mübarizə" aparır və bu mübarizə ondan xeyli enerji, xərc-xəcalət, canından can almış, hələ də ədalətli həllini tapmamışdır.
Şərəfli əmək yolu, sonunda məyusluq
Mustafayev Sabir Mustafa oğlu 01.12.1992-ci il tarixdən başlayaraq Ağstafa rayon Birləşmiş Qazanxanalar və İstilik Şəbəkə Sahəsində (BQ və İŞS) müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir, 09.02.1994-cü il tarixdə isə rəis vəzifəsinə təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10.04.2001-ci il tarixli 471 saylı Fərmanı ilə AR Nazirlər Kabineti yanında Mənzil Kommunal Təsərrüfatı Komitəsi ləğv edilmiş, onun funksiyaları Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 08.06.2005-ci il tarixli 847 saylı "Azərbaycan Respublikasında istilik təchizatı sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi haqqında" Sərəncamına əsasən "Azəristiliktəchizat" ASC yaradılmış, onun fəaliyyətinin təşkil olunması üçün ölkə ərazisində istilik təchizatı xidmətinin həyata keçirilməsinə məsul olan Dövlət Tikinti və Arxitektura Komitəsinin "İstilikkommunenerjisazlama" Respublika İstehsalat Birliyi ləğv edilərək, onun funksiyaları və tabeliyində olan müəssisə, idarə və təşkilatlar balansındakı əmlakla birlikdə yeni yaradılmış "Azəristiliktəchizat" ASC-nə verilmişdir. Bütün bu dəyişikliklərə baxmayaraq, Sabir Mustafayev öz iş yerində öz vəzifəsindən irəli gələn səlahiyyətlərini davam etmişdir. İşlədiyi dövrdə üzərinə düşən məsuliyyəti laiqincə yerinə yetirməə çalışmış və işlədiyi dövrdə işi ilə bağlı heç bir nöqsana yol verməmişdir. Bu müddət ərzində gördüyü iş müqabilində Sabir Mustafayevə əmək haqqı ödənilməmişdir. İşlədiyi müddət ərzində o, məzuniyyətə buraxılmamışdır. Buna baxmayaraq, istifadə etmədiyi məzuniyyətlərə görə ona heç bir ödəniş edilməmişdir. 2005-ci ilin mart ayında iş vaxtı təxminən saat 12 radələrində Ağstafa rayon İcra Hakimiyyətinin həyətində ayaqlarının üstünə ağır su nasosunun düşməsi nəticəsində xəsarət almışdır. O vaxtdan bu günə qədər mütəmadi müalicə alır. Müalicə aldığı müddətdə də məsul vəzifədə olduğu üçün işinin davamiyyətini pozmamışdır. Müalicə aldığı müddətdə dəfələrlə rəhbərlikdən müalicəsi ilə bağlı çəkdiyi xərcləri, almadığı əmək haqqını da tələb etdikdə, ona bildirilmişdir ki, qazanxanaların birləşdirilməsi ilə müəyyən işlər getdiyindən, əmək haqlarının verilməsi dayandırılıb, komissiya işini bitirdikdən sonra bütün əmək haqları və ödənclər hesablanıb veriləcəkdir. Lakin, müəyyən bir müddət əmək haqqı almadığından, müəyyən çətinliklər çəkmişdir. Sonra 2009-cu ildə baş idarəyə gələrək öz haqqını tələb etmiş və xəsarət nəticəsində ona dəymiş zərərin ödənilməsini tələb edərkən rəhbərliklə arasında anlaşılmazlıq yaranmış və öz haqqını tələb etmək üçün məhkəməyə müraciət edəcəyini bildirmişdir. Onlar isə ərizə yazıb işdən çıxmasını tələb etmişlər. O isə haqqını məhkəmədə tələb etmək üçün və bu işi sülh yolu ilə həll etmək məqsədi ilə 02.07.2009-cu il tarixdə işdən könüllü çıxmağı barədə ərizə yazmış və sənədləri toplayaraq məhkəməyə müraciət etmişdir. Odur ki, məhkəmədə haqqını tələb etmək qərarına gəlmişdir.
2010-2011-ci illər. Haqq işi uğrunda mübarizənin başlanğıcı
Mustafayev Sabir Mustafa oğlu "Azəristiliktəchizat" ASC-ə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ASC-dən ala bilmədiyi əmək haqqı, istifadə etmədii məzuniətlərə görə və istehsalatda dəymiş zərərin ona ödənilməsi, 2004-cü ilin yanvar ayından 2009-cu ilin iyun ayınadək aylıq əmək haqqı 200 manat olmaqla (66 ay x 200 manat = 13200 manat), iş vaxtı aldığı xəsarətə görə 10000 manat, istifadə etmədiyi məzuniətə görə həmin dövrə uğun olaraq hesablanmaqla ödənilməsi, ümumilikdə 23200 (iirmi üç min iki yüz) manat + 5 illik məzuniyyt haqqı hesablanılmaqla cavbdehdən alınaraq ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
İddiaçı sonradan iddia tələbini dəyişdirərək, cavabdehdən 2004-cü ilin yanvar ayından 2009-cu ilin iyun ayınadək 13200 manat aylıq əmək haqqı, iş vaxtı aldığı xəsarətə görə 10000 manat və 5 il məzuniyyət haqqı hesablanmaqla iddiaçıya ödənilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
İddiaçı yenidən iddia tələbini dəyişərək, cavabdehin iddiaçıa qanunla nəzərdə tutulan əmək haqqı, məzuniyyət pulu və iş yerində aldığı xəsarətlə bağlı ödənclər vaxtında ödənilməməsi kimi hərəkətlərin qanunsuz hesab edilməsi, iş erində aldığı xəsarətlə bağlı çəkdiyi xərcləri, xəstəliklə istehsalatda əmək xəsarəti nəticəsində əmək qabiliətinin azalmasına görə dəyən zərərin əvəzi aylıq ödənişlər yolu ilə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada 2005-ci ildən qətnamə icra olunan tarixə illər üzrə uyğun hesablanılaraq verilməsi, maddi ziyan olaraq 2000 (iki min) manat və mənəvi ziyana görə 20000 (iirmi min) manat pul vəsaitinin cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
Mustafayev Sabir Mustafa oğlunun "Azəristiliktəchizat" ASC-yə qarşı zərərin, əmək haqqına dair borcun, istifadə olunmamış məzuniyyətlərə görə kompensasiyanın ödənilməsi, əmək haqqının və istifadə olunmamış məzuniyyətə dair məlumat verilməsinin cavabdeh üzərinə qoyulması barədə iddiası Bakı şəhəri Xətai rayon Məhkəməsinin 2(011)-1449/10 saylı, 01.09.2010-cu il tarixli qətnaməsi ilə qismən təmin edilmiş, "Azəristilktəchizat" ASC-dən Mustafayev Sabir Mustafa oğlunun xeyrinə 08.06.2005-ci il - 02.07.2007-ci il tarixlərdə istifadə edilməyən məzuniyyətə görə 289,99 manat kompensasiya ödənilməsi qət edilmişdir.
Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 2(103)-4903
2010 saylı, 22.12.2010-cu il tarixli qətnaməsi ilə Mustafayevin apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, qeyd edilən qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Mustafayevin kassasiya şikayəti də təmin olunmamış, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 25.05.2011-ci il tarixli, 2(102)-1544
11 saylı qətnaməsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 22.12.2010-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
2015-ci il. Dərd gələndə batmannan gəlir
Sabir Mustafayevin 2015-ci ilin yanvar ayında hüquqi yardım üçün müraciət etdiyi Yasamal rayon İ.Əlibəyov küçəsi 77 ünvanda yerləşən "Atel Hüquq Mərkəzi"nin hüquqşünası Şəmilov Sərhəd Novruz oğlu da ondan üst-üstə 1600 manat xidmət haqqı almış, lakin aldadaraq öz üzərinə götürdüyü işi lazımınca görməmiş, işi gecikdirdiyi üçün Xətai rayon məhkəməsi onun işinə baxmağı dayandırmışdır. S.Mustafayev bu barədə Yasamal RPİ-nin 27-ci Polis Bölməsinə şikayət etmiş, amma bölmənin təhqiqatçısı Tacəddin İmanov hüquqşünas Şəmilovun barəsində cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməısi barədə qərar çıxarmışdır. Şəmilov izahat vermişdir ki, yol-nəqliyyat hadisəsində ayağından xəsarət aldığı üçün işi yerinə yetirə bilməyib, təhqiqatçı da onun hərəkətsizliyində cinaət görməmişdir. Nədənsə Şəmilova sual verməmişdir ki, əlində insan talei həll olunur, işlədiyin hüquq mərkəzində səndən başqa hüquqşünas yox idimi ki, işi davam etdirmək üçün Mustafayevi ona tərəf yönəldədin. Araşdırılmayıb ki, Şəmilov müqavilə ilə Nustafayevdən aldığı pul nə qədər imiş, əlavə aldığı nə qədər imiş.
2016-cı il. Oğru elə bağırdı ki...
"Azəristiliktəchizat" ASC Mustafayev Sabir Mustafa oğluna qarşı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Sabir Mustafayevdən hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnun bərpası üçün çəkdiyi 500 (beş üz) manatın ASC-nin hesabına ödənilməsi və cəmiyyətin şərəf, ləyaqət və işgüzar nüfuzuna zərər vuran yanlış məlumat verdiyinə görə "zərərçəkən" şəxsdən, yəni, "Azəristiliktəchizat" ASC-nin sədri Həsənov Yaşar Məmmədəli oğlundan üzr istəməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
Bakı şəhər Xətai rayon Məhkəməsinin 03 noyabr 2016-cı il tarixli 2(011-6974/2016 saylı qətnaməsi ilə ilkin iddiaçının cavabdehə və 2 saylı bölgə üzrə Dövlət Əmək Müfəttişliyinə qarşı iddiası, eləcə də "Azəristiliktəchizat" ASC-nin qarşılıqlı iddiasının rədd edilməsi qət edilmişdir.
2017-ci il. Hər şey dəyişdirilmədən saxlanılır
Bundan sonra Sabir Mustafayev nümayəndəsi Bədəlov Fuad Murad oğlu vasitəsilə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsindən apellyasiya şikayəti verərək, dəyişdirilməsini, ilk iddianın təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Lakin, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 14 mart 2017-ci il tarixli 2(103) - 3470/17 saylı qətnaməsi ilə Bakı şəhər Xətai rayon Məhkəməsinin 03 noyabr 2016-cı il tarixli 2(011-6974/2016 saylı qətnaməsi dəişdirilmədən saxlanılmışdır. Mustafayev nümayəndəsi Fuad Bədəlovun və vəkili Tural Əmənovun vasitəsilə apellyasiya qətnaməsindən kassasiya şikaəti vermiş, lakin bu dəfə Ali Məhkəmənin Mülki Kollegiyası 06 sentyabr 2017-ci il tarixli 2(102) - 5735/17 saylı qərarı ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 14 mart 2017-ci il tarixli qətnaməsini qüvvədə saxlamışdır.
2018-ci il. Uduzulan və ya uduzdurulan iki əmək ili
Sabir Mustafayev Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinə tutarlı arqumentlərlə şikayət edir və Ali Məhkəımənin Mülki Kollegiyasının 06 sentyabr 2017-ci il tarixli 2(102) - 5735/17 saylı qərarının qüvvədən düşmüş hesab olunmasına dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Azərbacan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Palatasının 3 may 2018-ci il tarixli Qərardadı ilə Sabir Mustafayevin şikayətinin Konstitusiya Məhkəməsinin icraatına qəbul edilməsindən imtina edilmişdir.
Oxucunun intizarına son qoymaq üçün Mustafayevin iddia tələblərini təkrar - təkrar dəyişdirməsinin və az qala Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinədək gəlib çıxmasının əsas səbəbini açıqlamağın vaxtıdır: Məsələ burasındadır ki, Sabir Mustafayev işdən çıxma barədə ərizəni "Azəristiliktəchizat" ASC mənsublarının göstərdikləri kimi 2007-ci ildə deyil, 02.07.2009-cu ildə vermişdir. 09 iyul 2007-ci il tarixli təhvil-təslim aktının surətindən də görünür ki, təhvil verən "Azəristiliktəchizat" ASC-nin RİTXTŞ-nin rəisi V.Qasımov - təhvil alan Ağstafa BQ-nin və İSŞ-nin rəisi N.Həsənov və digər komissia üzvlərinin iştirakları ilə Ağstafa rayon BQ-nin və İSŞ-nin keçmiş rəisi S.Mustafayev komissiyanın tərkibində iştirak etmədiyindən, sahənin möhür və künc ştampının, həmçinin mühasibatlıq və digər texniki sənədlərin təhvil verilməsi mümkün olmamışdır. Bu, onu bir daha təsdiq edir ki, Sabir Mustafayev 2007-ci ildə təhvil-təslim günü işdə olmamışdır. Belə olan halda həmin vaxt işdən azad olunma barədə ərizə verilməsi qeyri-mümkündür. Bundan başqa, "Azəristiliktəchizat" ASC-nin Xətai rayon məhkəməsinin hakimi Razia Ataşovaya ünvanladığı 06.05.2010-cu il tarixli 18/78-02 saylı etiraz ərizəsindən görünür ki, ASC Sabir Mustafayevin ərizəni 2007-ci ildə deyil, məhz 2009-cu uildə yazdığını təsdiqləmişdir: "Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin "ç" bəndinə əsasən əmək funksiyalarını və əmək müqaviləsi üzrə öhdliklərini yerinə etirmədiinə görə Cəmiyyətin 02.07.2009-cu il tarixli əmrinə əsasən Sabir Mustafayev işdən azad olunmuşdur. alnız 02.07.2009-cu il tarixində "Azəristiliktəchizat" ASC - ə gələrək, öz ərizəsi ilə işdən azad olunmasını xahiş etmişdir. Ailəsində azaşlı uşaqlarının olduğu nəzərə alınaraq Əmək Məcəlləsinin 68.2-ci maddəsinin "a" bəndinə əsasən (öz xahişi) ilə azad olunmuşdur".
Sabir Mustafayev isə bildirir ki, 2007-ci ilin mart ayında xəsarət alandan sonra rəhbərliyə məlumat verərək müalicəyə yollanmışdır. Xəstəliyi səhiyyə müəssisələrinin tibbi rəyləri, arayışları ilə təsdiq olunub, hazırda II qrup əlil kimi pensiya alır. Deyir ki, Xətai rayon məhkəməsinin hakimi Raziya Ataşova ona guya xətti ekspertizadan keçəcək adı ilə 6 ədəd kiril əlifbası ilə 2007-ci və 2009-ci illər tarixləri göstərilməklə ərizələr yazdırmış, rəqəmlərin tutuşdurulacağını, "Azəristiliktəchizat" ASC-dəki ərizədəki xəttin ona məxsusluğunun yoxlanılacağını demişdir. Ekspertiza isə ərizədəki xəttin ona məxsusluğunu təsdiqləmişdir. Mustafayev əsaslı olaraq şübhələnmişdir ki, ekspertiza məhkəmə zalında ona nümunə kimi yazdırılmış və 2007-ci il tarixi qoyulmuş ərizə ASC-nin təqdim etdiyi ərizə kimi qəbul olunub. Bu isə məhkəmə saxtakarlığıdır. O da qəribədir ki, Sabir Mustafayevin ilinin tarixi mübahisə doğuran ərizələrinin ay və gün tarixlərinin eyniliyi hakim Raziya Ataşovanın diqqətini çəkməmiş bu "təsadüfün" hansı "zərurətdən" doğduğunu araşdırmamışdır.
Maraqlı tərəflərə mövqelərini bildirmələri üçün tribuna təklif edirik.

"Korrupsiya və Qanun"